Vứt găng tay cao su vào túi rác theo khối lượng sẽ bị phạt tiền?

Gần đây, một trải nghiệm chia sẻ rằng họ bị phạt vì vứt găng tay cao su vào túi rác theo khối lượng đang lan truyền nhanh chóng. Bài đăng này đã thu hút gần 1.000 bình luận từ những người có trải nghiệm tương tự, như bị phạt vì vứt “xương gà còn thịt” hay “vỏ khoai lang” vào rác thông thường. Nhiều người bày tỏ sự bối rối về tiêu chí phân loại rác, thậm chí có ý kiến cho rằng quyền riêng tư đang bị xâm phạm bởi những người "săn thưởng" cố tình theo dõi việc vứt rác sai quy định.

Một người dân sống ở quận Gangnam, Seoul đã đăng trên mạng xã hội vào ngày 2/4 rằng:

“Mọi người ơi, tôi bực quá. Tôi vừa bị phạt 100.000 won vì vứt găng tay cao su vào túi rác thông thường. Họ nói phải cho vào túi PP mới đúng. Tôi biết là cần phân loại rác để bảo vệ môi trường, nhưng cái này thật quá đáng. Mọi người nghĩ sao?”

Bài viết này nhanh chóng lan truyền, gây ra nhiều ý kiến trái chiều và khiến người dân hoang mang về quy định phân loại rác.

Ứng dụng “Phân loại rác trong tay bạn” của Bộ Môi trường Hàn Quốc (ra mắt từ năm 2018) hướng dẫn rằng găng tay cao su là chất thải khó tái chế nên phải cho vào túi rác theo khối lượng (종량제 봉투).

Tài liệu năm 2021 do thành phố Seoul phát hành cũng nêu rõ: găng tay cao su phải được bỏ vào túi rác theo khối lượng.

Tuy nhiên, theo quy định pháp luật, việc quản lý rác thải được giao cho chính quyền địa phương. Qua kiểm tra toàn bộ quy định của 25 quận ở Seoul, có 24 quận quy định rằng găng tay cao su là rác thông thường, phải bỏ vào túi theo khối lượng.

Chỉ riêng quận Gangnam yêu cầu găng tay cao su phải được rửa sạch và phân loại như rác tái chế thuộc nhóm nhựa/vinyl.

Khi JTBC hỏi trực tiếp quận Gangnam, họ xác nhận rằng đúng là găng tay cao su phải được phân loại như rác nhựa, nhưng thực tế chưa từng có trường hợp nào bị phạt chỉ vì điều đó. Trường hợp của A (người đăng bài) là vì đã bỏ chung găng tay và rác thực phẩm vào túi, nên bị xử phạt do vi phạm quy định về phân loại rác. Tức là: găng tay cao su không phải lý do duy nhất khiến A bị phạt.

Ở quận Gangdong, các trường hợp bị phạt vì "xương gà còn thịt" hay "vỏ khoai lang" cũng được chú ý. Một người kể rằng họ bị phạt vì bỏ xương gà còn thịt vào túi rác thường, dù đã biết xương là rác thông thường. Một người khác nói bị phạt 100.000 won vì bỏ vỏ khoai lang vào túi rác. 

JTBC xác minh và được quận Gangdong trả lời rằng họ không thể xác nhận tính chính xác của các trường hợp được đăng ẩn danh trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, quận cho biết đã từng phạt khi phát hiện một lượng lớn rác thực phẩm (như khoai lang hoặc xương gà còn nhiều thịt) bị vứt chung với rác thông thường, kèm theo bằng chứng là ảnh chụp từ các lần kiểm tra thực tế.

Một số người nghi ngờ có “paparazzi rác” – những người đào bới túi rác để kiếm phần thưởng. JTBC xác minh và phát hiện rằng: người kiểm tra rác là nhân viên tạm thời do quận tuyển dụng hợp pháp, tương tự như nhân viên phạt đỗ xe sai. Họ nhận lương cố định, không phải phần thưởng theo số lần xử phạt. Hiện tại, quận Gangnam có 21 người đảm nhiệm công việc này. Số lượng này không đủ để kiểm tra tất cả các túi rác trên địa bàn. Chỉ khi phát hiện rác có dấu hiệu bị phân loại sai nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến hệ thống xử lý (như lò đốt rác), thì họ mới mở túi ra kiểm tra.

Ngoài ra, thành phố Seoul có chính sách thưởng cho công dân khi báo cáo vi phạm về rác kèm bằng chứng rõ ràng, nhưng số trường hợp được thưởng thực tế là rất ít. Theo lời một cán bộ quận, các báo cáo hợp lệ nhất thường là quay được cảnh người khác vứt tàn thuốc ra ngoài xe ô tô. 

Việc “đào bới túi rác để kiếm phần thưởng” gần như không xảy ra.

Nhiều người băn khoăn: việc mở túi rác để tìm giấy tờ cá nhân như biên lai, hóa đơn vận chuyển… liệu có vi phạm quyền riêng tư? Theo các quận, họ dùng thông tin tìm được từ trong rác như căn cứ để phạt – và điều này không vi phạm pháp luật, vì: Một khi đã vứt rác, người đó được xem là đã từ bỏ quyền sở hữu với những thông tin bên trong. Cơ sở pháp lý được trích dẫn là Điều 15, Khoản 1, Mục 3 của Luật bảo vệ thông tin cá nhân, quy định rằng:

“Cơ quan công quyền có thể thu thập thông tin cá nhân nếu cần thiết để thực hiện chức năng theo luật định.”

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý vẫn cảnh báo về khả năng tranh cãi. Một cựu chánh án cho rằng:

“Dù vứt giấy tờ chứa thông tin cá nhân, điều đó không đồng nghĩa với việc đồng ý cho người khác sử dụng thông tin ấy.”

Ông cũng đặt nghi vấn liệu việc mở túi rác để thu thập thông tin có thật sự là “không thể tránh khỏi” và liệu đó có nằm trong phạm vi công việc được luật cho phép hay không. Do đó, vấn đề này vẫn cần được đánh giá kỹ lưỡng bởi các cơ quan chuyên môn.